Co to jest zarządca drogi? Kto nim jest i jakie ma obowiązki?

Pojęcie zarządcy drogi pojawia się niemal w każdej sprawie związanej z projektowaniem dróg, zjazdów, organizacją ruchu, zajęciem pasa drogowego czy realizacją robót budowlanych. To właśnie zarządca drogi jest jednym z najważniejszych uczestników procesu inwestycyjnego, bo odpowiada nie tylko za samą drogę jako obiekt infrastrukturalny, ale także za wiele decyzji administracyjnych dotyczących sposobu korzystania z pasa drogowego.

Zgodnie z ustawą o drogach publicznych zarządcą drogi jest organ administracji rządowej albo jednostka samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg. To oznacza, że zarządca drogi nie jest pojęciem technicznym ani potocznym, lecz pojęciem ustawowym, ściśle związanym z wykonywaniem zadań publicznych w zakresie infrastruktury drogowej. Dla dróg krajowych zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, dla dróg wojewódzkich – zarząd województwa, dla dróg powiatowych – zarząd powiatu, a dla dróg gminnych – wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W granicach miast na prawach powiatu ustawodawca przyjął rozwiązanie szczególne: zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych oraz dróg wskazanych w przepisach szczególnych, jest prezydent miasta. Ustawa dopuszcza również sytuacje szczególne, takie jak przekazanie zarządzania drogami publicznymi między zarządcami w trybie porozumienia, wykonywanie części zadań przez partnera prywatnego w formule partnerstwa publiczno-prywatnego albo pełnienie funkcji zarządcy przez drogową spółkę specjalnego przeznaczenia.

Zarządca drogi dla dróg wojewódzkich (zarząd województwa), powiatowych (zarząd powiatu), gminnych (wójt, burmistrz albo prezydent) może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej odpowiednio przez właściwy organ stanowiący. Relacja zarządcy drogi do jednostek samorządu terytorialnego jest zatem bezpośrednia. Dla dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych zarządca drogi jest częścią systemu samorządowego, natomiast dla dróg krajowych zarządca należy do administracji rządowej. Ustawa o drogach publicznych dodatkowo wiąże kategorię drogi z własnością – drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność odpowiednio województwa, powiatu albo gminy. To pokazuje, że zarządzanie drogami publicznymi jest wykonywaniem zadania publicznego, a nie „zwykłego” prawa właścicielskiego w sensie cywilnoprawnym.

Zakres zadań zarządcy drogi jest bardzo szeroki. Ustawa o drogach publicznych wymienia w art. 20 cały katalog obowiązków, do których należy w szczególności:

• opracowywanie projektów planów rozwoju sieci drogowej,

• opracowywanie projektów planów finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg,

• pełnienie funkcji inwestora,

• utrzymanie drogi i jej urządzeń,

• realizacja zadań w zakresie inżynierii ruchu,

• koordynacja robót w pasie drogowym,

• wydawanie zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i zjazdy z dróg,

• prowadzenie ewidencji dróg i obiektów inżynierskich,

• przeprowadzanie okresowych kontroli stanu dróg i obiektów,

• wykonywanie robót interwencyjnych i utrzymaniowych,

• przeciwdziałanie niszczeniu dróg,

• dokonywanie okresowych pomiarów ruchu,

• utrzymywanie zieleni przydrożnej oraz nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe i gospodarowanie nimi.

W praktyce bardzo często myli się zarządcę drogi z organem zarządzającym ruchem. Tymczasem są to dwa odrębne pojęcia. Zarządca drogi działa na podstawie ustawy o drogach publicznych i odpowiada za drogę jako element infrastruktury, jej utrzymanie oraz decyzje dotyczące pasa drogowego. Organ zarządzający ruchem działa natomiast na podstawie Prawa o ruchu drogowym i odpowiada za sprawy organizacji ruchu – w szczególności za rozpatrywanie, opiniowanie i zatwierdzanie projektów organizacji ruchu oraz nadzór nad zgodnością istniejącej organizacji ruchu z organizacją zatwierdzoną.

Jednym z najbardziej praktycznych zadań zarządcy drogi jest wydawanie zezwoleń dotyczących zjazdów. Ustawa o drogach publicznych wprost wskazuje, że do zarządcy należy wydawanie zezwoleń na zjazdy z dróg. W praktyce oznacza to, że to właśnie do właściwego zarządcy trzeba zwrócić się w sprawach lokalizacji i realizacji zjazdów z drogi publicznej. Znaczenie zarządcy przy zjazdach znajduje odzwierciedlenie również w dokumentach projektowych i przepisach techniczno-budowlanych, które w wielu sytuacjach wymagają uzgodnienia z zarządcą drogi rozwiązań geometrycznych lub funkcjonalnych dotyczących połączeń z drogą.

Drugim obszarem, w którym rola zarządcy drogi jest szczególnie widoczna, jest zajęcie pasa drogowego. Ustawa o drogach publicznych stanowi, że zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi wydanego w drodze decyzji administracyjnej. Zezwolenie to dotyczy przede wszystkim czterech grup przypadków:

• prowadzenia robót w pasie drogowym,

• umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych,

• umieszczania urządzeń obcych innych niż liniowe oraz reklam,

• zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione wcześniej.

Ustawa wiąże z tym również obowiązek uiszczenia opłat, a w razie zajęcia pasa bez zezwolenia – możliwość nałożenia kary pieniężnej (10-cio krotność opłaty za zajęcie pasa drogowego). Dlatego warto załatwić wszystkie formalności wcześniej.

Jeżeli zajęcie pasa drogowego następuje w związku z robotami budowlanymi, zarządca drogi wydaje zezwolenie w formie decyzji administracyjnej, określając m.in. cel zajęcia, lokalizację, powierzchnię, termin oraz warunki przywrócenia pasa drogowego do poprzedniego stanu użyteczności. Rozporządzenie w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego wskazuje, że do wniosku należy dołączyć szczegółowy plan sytuacyjny, a jeżeli zajęcie pasa wpływa na ruch drogowy, ogranicza widoczność na drodze albo powoduje zmianę organizacji ruchu pojazdów lub pieszych – również zatwierdzony projekt organizacji ruchu. W przypadku robót prowadzonych w pasie drogowym projekt organizacji ruchu powinien określać sposób zabezpieczenia tych robót zgodnie z wymogami bezpieczeństwa ruchu drogowego.

W przypadku imprez organizowanych w pasie drogowym również mamy do czynienia z zajęciem pasa drogowego albo – zależnie od charakteru wydarzenia – z koniecznością uzyskania odrębnego zezwolenia na przeprowadzenie imprezy powodującej utrudnienia w ruchu lub wymagającej korzystania z drogi w sposób szczególny.

Od strony praktycznej szczególnie interesujące są także ogródki gastronomiczne i stoiska handlowe. Ustawa o drogach publicznych ujmuje takie przypadki generalnie jako zajęcie pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż roboty lub urządzenia obce. Oficjalne materiały miejskie pokazują jednak wprost, że w praktyce do tej kategorii zalicza się m.in. ogródki gastronomiczne, targowiska, kioski, stanowiska targowe oraz stoiska sezonowe. Zezwolenia na zajęcie pasa pod obiekt handlowy obejmują handel, stanowiska targowe, targowiska, kioski, stoiska sezonowe świąteczne oraz ogródki gastronomiczne sezonowe i stałe.

W efekcie najprostsza praktyczna odpowiedź brzmi tak: jeżeli inwestycja, zjazd, ogródek gastronomiczny, stoisko handlowe, reklama, urządzenie obce albo roboty budowlane dotyczą pasa drogowego drogi publicznej, pierwszym pytaniem powinno być zawsze: kto jest zarządcą tej konkretnej drogi? To od odpowiedzi na to pytanie zależy, do jakiego organu lub jednostki należy skierować wniosek, kto będzie wydawał decyzję i kto będzie wymagał określonych uzgodnień.

Źródła

• Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych,

• Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym,

• [Kto zarządza ruchem drogowym w Polsce - Portal Gov.pl] oraz [Zarządzanie ruchem - Ministerstwo Infrastruktury - Portal Gov.pl] – materiały wyjaśniające relację między zarządcą drogi a organem zarządzającym ruchem. [gov.pl], [gov.pl]

• Rozporządzenie w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego.

• Jonatan Hasiewicz, Zarządzanie ruchem drogowym. Komentarz do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem, Warszawa 2020

• [Zezwolenie na zajęcie pasa drogowego - Biznes.gov.pl] – oficjalna instrukcja dotycząca zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i roli zarządcy drogi. [biznes.gov.pl]

Kontakt

Masz pytania? Napisz lub zadzwoń do mnie.

PRACOWNIA ORGANIZACJI RUCHU

kontakt@organizacja-ruchu.pl

+48 509 908 027

© 2025. All rights reserved.

Obszar działania: województwo mazowieckie – wszystkie powiaty (z wyłączeniem Warszawy)

Polityka prywatności